Bartłomiej Obrochta, zwany Bartusiem, urodził się 15 sierpnia 1850 r. w Zakopanem, zmarł 1 maja 1926 r. również w Zakopanem.
Pochowano go na zakopiańskim Nowym Cmentarzu. Jest znany jako doskonały skrzypek i przewodnik tatrzański.
Bartuś Obrochta od najmłodszych lat uczył się gry na skrzypcach. Uczęszczał przez dwa lata do Szkoły Ludowej, którą ukończył. Jego nauczycielem był m.in. słynny Jan Krzeptowski Sabała. Obrochta uznawany jest za jednego z najlepszych góralskich muzykantów. Jego muzyką interesował się podobno sam zbójnik Wojtek Mateja i zabierał Bartusia w góry, aby ten umilał czas jemu i jego kompanii. Muzyka Obrochty wzbudzała też zainteresowanie m.in. Ignacego Paderewskiego i Karola Szymanowskiego dla którego stała się inspiracją przy komponowaniu słynnych Harnasi. Melodie grane przez zdolnego górala zapisał na woskowych wałkach wieloletni dyrektor Muzeum Tatrzańskiego
Juliusz Zborowski. Bartuś Obrochta grywał ponadto Henrykowi Sienkiewiczowi, Stanisławowi Witkiewiczowi, Bolesławowi Prusowi. Sam układał melodie na skrzypce, a także na całą kapelę (3 skrzypce i basy).
Był ponadto twórcą muzyki, czyli góralskiej kapeli, do której należeli m.in. jego synowie (Jan i Stanisław), a potem także wnuk Władysław. W 1897 r. po raz pierwszy wyjechał ze swoją kapelą do Warszawy, aby grać podczas wystawy panoramy Tatr. W roku 1925 grał w Polskim Pawilonie w czasie Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu. Zmarł ze skrzypcami w rękach na Drodze pod Reglami, wracając z posiadów. Do dziś w tym miejscu stoi drewniana pamiątkowa kapliczka.

Bartłomiej Obrochta od ok. 1878 r. był przewodnikiem tatrzańskim, a uprawnienia I klasy zdobył przed rokiem 1892. Na uwagę zasługują następujące wyjścia w Tatry:
wspólnie z Ludwikiem Chałubińskim i przewodnikiem Wojciechem Rojem próba zdobycia Ganku przed rokiem 1880, a w styczniu 1894 r. pierwsze zimowe przejście przez
Zawrat do Morskiego Oka, podczas którego był głównym przewodnikiem Jana Grzegorzewskiego.

W latach 1876–1888 jako muzykant i przewodnik uczestniczył w wycieczkach Tytusa Chałubińskiego. Podobno na jednym z takich biwaków ustalono układ tańca zbójnickiego. Był również towarzyszem wypraw Sabały, Bolesława Prusa, Henryka Sienkiewicza.

Od 1886 r. był strażnikiem Towarzystwa Tatrzańskiego, zajmując się ochroną kozic i świstaków. Ponadto pracował przy budowie ścieżek w górach (w 1887 r. z Maciejem Sieczką umieścił klamry na drodze z Wagi 5 na Wysoką przez Pazdury), a w latach 1890–1895 i 1914–1922 prowadził schronisko w Starej Roztoce. W 1894 r. figurował jako wydawca „Gońca Tatrzańskiego”, chociaż faktycznie był nim Jan Grzegorzewski.

W Tatrach upamiętniony został dwiema nazwami: Bartkowa Turnia i Bartkowa Przełączka (w zach. grani Małego Ganku). Jego opowiadania zanotował i ogłosił Juliusz
Zborowski: Wycieczka z Bolesławem Prusem (1929), Lekarstwa z tatrzańskich smoków (1932). Od 1965 r. istnieje w Zakopanem Zespół Regionalny im. Bartusia Obrochty.

Utwory, których fragmenty można wysłuchać w ławce:

Sabałowa,

Ozwodna. Ej góry, moje góry

Drobny po śtyry

Nagrania Juliusza Zborowskiego zapisane na wałkach fonograficznych Edisona w latach 1913 – 1914 w Nowym Targu. Zawarte na płycie „Rozpoczął tedy fonograf zbieranie melodii podhalańskich” Wydawca Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem i Instytut Sztuki PAN w Warszawie

Tekst czyta Andrzej Bienias – Aktor Teatru im. St. I. Witkiewicza

Nagranie: Natalia Sosna

Nagrania ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego

Projekt ławki: artysta rzeźbiarz Marek Szala

Multimedialna ławeczka Jana Kasprowicza w Zakopanem znajduje się na Skwerze gen. Pawlicy i jest częścią szlaku literatów. Ta granitowa, rzeźbiona ławeczka projektu Marka Szali upamiętnia wybitnego poetę (1860–1926), który ostatnie lata życia spędził na pobliskiej Harendzie.

Ławeczka Jana Kasprowicza jest częścią trasy Spacer po Zakopanem szlakiem literatów i muzyków cz. 1.

*Spacerownik w wersji papierowej można pobrać w punktach informacji turystycznej Miasta Zakopane, a wersji elektronicznej (PDF) na stronie www.zakopane.pl.

Już przy końcu ulicy, naprzeciwko Domu Jana Sztaudyngera "Koszysta" (ul. Piłsudskiego 69), natkniemy się na ławeczkę z znanymi i lubianymi fraszkami Jana Sztaudyngera, mieszkańca tego domu.

Poeta, fraszkopisarz, uznawany za odnowiciela współczesnej fraszki polskiej. Autor około pięciu tysięcy opublikowanych fraszek, które od pierwszego tomiku „Piórka” (1954) były rozchwytywane przez czytelników. Zarówno fraszki polityczne, jak i erotyczne oburzały i gorszyły administratorów kultury okresu stalinowskiego.

W tym czasie Sztaudynger przez siedem lat (1947-1953) nie wydał żadnej książki. Fraszki przesłoniły inne dziedziny pisarstwa Sztaudyngera; debiutował w 1925 roku tomem wierszy ”Dom mój” , wydał kilkanaście zbiorów liryki, również dla dzieci.

Tłumaczył klasyków literatury niemieckiej, był autorem wspomnień, książki o teatrze marionetek, oraz blisko setki artykułów o teatrach lalek w Polsce i Europie.

„Do dziś pozostaje jednym z klasyków współczesnej fraszki polskiej, co oznacza, że stworzył jej trwały i doskonały wzorzec”.*

Utwory, których fragmenty można wysłuchać w ławce:

• Cykl: FRASZKI O FRASZKACH
• Cykl: ŁAWKA JANA
• Cykl: FRASZKI Z DZIAŁU SZUMOWINY

Wędrując ulicą Piłsudskiego w stronę Wielkiej Krokwi (skrzyżowanie ul. Piłsudskiego i Tetmajera - obok Muzeum Kornela Makuszyńskiego) znajdziemy ławeczkę Kornela Makuszyńskiego, gdzie wysłuchamy fragmentów „Koziołka Matołka” oraz dwóch felietonów czytanych przez aktora Teatru im. St. I. Witkiewicza Andrzeja Bieniasa. Autorem projektu jest artysta rzeźbiarz Marek Szala.

Kornel Makuszyński urodził się 8 stycznia 1884 r. w Stryju, zmarł 31 lipca 1953 r. w Zakopanem. Pochowano go na zakopiańskim Pęksowym Brzyzku.

Był powieściopisarzem, felietonistą, krytykiem teatralnym, poetą, autorem licznych książek dla dzieci i młodzieży. Jest autorem takich utworów jak m.in.: O dwóch takich, co ukradli księżyc (1928), Przyjaciel wesołego diabła (1930), Panna z mokrą głową (1932), Złamany miecz (1936), Awantura o Basię (1937), Szatan z siódmej klasy (1937), Szaleństwa panny Ewy (1940). Stworzył literacką postać Koziołka Matołka i Małpki Fiki-Miki.

Na Skwerze Rotmistrza Pileckiego, tuż przy Placu Niepodległości, można posłuchać muzyki Wacława Geigera. Nagrań wybranych dzieł wybitnego kompozytora użyczyła Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna pod dyrekcją Agnieszki Kreiner.

Urodził się 25 czerwca 1907 r. w Krakowie, zmarł 30 kwietnia 1988 r. w Zakopanem. Pochowano go na zakopiańskim starym cmentarzu przy ul. Kościeliskiej. Był dyrygentem, pianistą, kompozytorem, akompaniatorem i śpiewakiem. Wiele jego kompozycji weszło do repertuaru Tatrzańskiej Orkiestry Klimatycznej.

W Parku Miejskim odnajdziemy z kolei ławeczkę poświęconą Stanisławowi Ignacemu Witkiewiczowi z nagraniami zespołu Palfy Gróf oraz kompozycjami samego Witkacego. Zapis nutowy udostępniła Biblioteka Kórnicka, a wykonania podjęła się nauczycielka zakopiańskiej Szkoły Muzycznej Sabina Zwijacz Kozica.

Stanisław Ignacy Witkiewicz zwany Witkacym urodził się 24 lutego 1885 r. w Warszawie, zmarł śmiercią samobójczą 18 września 1939 r. w Jeziorach na Ukrainie. Jego symboliczny grób znajduje się na starym cmentarzu przy ul. Kościeliskiej w Zakopanem. Od 1890 r. mieszkał w Zakopanem.

Witkacy był synem malarza, krytyka sztuki, twórcy stylu zakopiańskiego – Stanisława Witkiewicza. Zdobył uznanie jako malarz, teoretyk sztuki, dramaturg, powieściopisarz, filozof. Jest autorem m.in.: Pragmatystów, Tumora Mózgowicza, W małym dworku, Kurki Wodnej, Wariata i zakonnicy, Pożegnania jesieni, Szewców.
Warto wspomnieć, że Witkacy w młodych latach uprawiał w Tatrach turystykę, narciarstwo, a w towarzystwie góralskich przewodników nawet taternictwo, zdobywając m.in. Durny Szczyt. W twórczości artysty odnaleźć można jednak zaledwie drobne nawiązania do Podhala lub Tatr. Na uwagę zasługują dość licznie zachowane portrety jego autorstwa, zdjęcia zakopiańskie i tatrzańskie, z których wiele ma dziś wartość dokumentacyjną, a portrety także walory artystyczne.
W Zakopanem od 1985 r. działa Teatr im. S.I. Witkiewicza. W Muzeum Tatrzańskim organizowane są liczne wystawy poświęcone artyście, a rok 2015 został ogłoszony Rokiem Witkiewiczów w Województwie Małopolskim.

Tekst czyta Andrzej Bienias – Aktor Teatru im. St. I. Witkiewicza

Utwór „Tysiąc Kochanek” do słów Stanisława Ignacego Witkiewicza w wykonaniu zespołu Palfy Gróf

Utwory: Baliwiernia op.13 i Sonata fantastyczna Stanisława Ignacego Witkiewicza w wykonaniu Sabiny Zwijacz – Kozicy.  Zapisy nutowe skomponowane przez St. I. Witkiewicza udostępnione  ze zbiorów Biblioteki Kórnickiej Polskiej Akademii Nauk

Nagranie: Natalia Sosna

Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza, ul. Chramcówki 15, Zakopane www.witkacy.pl

Projekt ławki: artysta rzeźbiarz Marek Szala

Obok willi „Czerwony Dwór” przy ul. Kasprusie, można na ławeczce posłuchać utworów wielkiego kompozytora Karola Szymanowskiego.

Urodził się 3 października 1882 r. w Tymoszówce na Ukrainie, zmarł 29 marca 1937 r. w Lozannie, we Francji. Pochowano go w Krakowie na Skałce, w Krypcie Zasłużonych.

Szymanowski był jednym z największych polskich kompozytorów. Jest autorem m.in. opery Król Roger, Pieśni Kurpiowskich, utworu Veni Creator napisanego do słów Stanisława Wyspiańskiego. Był także pianistą, doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektorem Konserwatorium Muzycznego w Warszawie, a także rektorem warszawskiej Wyższej Szkoły Muzycznej. Uważa się, że to właśnie pod jego wpływem w latach trzydziestych XX w. w muzyce polskiej ukształtował się nurt folklorystyczny. Za namową Jerzego Rytarda i Jarosława Iwaszkiewicza Szymanowski skomponował balet Harnasie oparty właśnie na motywach góralskich. Bogata i różnorodna twórczość muzyka obejmuje ponadto liczne pieśni do słów m.in. Kazimierza Tetmajera, Tadeusza Micińskiego, Jana Kasprowicza.

Karol Szymanowski bywał w Zakopanem już przed I wojną światową, ale zamieszkał tu dopiero w roku 1930, niedługo po tym, jak zdiagnozowano u niego zaawansowaną gruźlicę płuc. Jego domem stała się istniejąca do dziś willa Atma. To w Zakopanem zaznajomił się bliżej z muzyką podhalańską, wsłuchując się w góralskie nuty, które wygrywał mu m.in. słynny Bartuś Obrochta. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia Szymanowski wyjechał z Zakopanego jesienią 1935 r. Celem podróży była Francja, gdzie miał poddać się leczeniu klimatycznemu. Była to ostatnia podróż kompozytora. Szymanowski zmarł w Lozannie w marcu 1937 roku. Po śmierci jego ciało zostało zabalsamowane, zdjęto maskę pośmiertną i wykonano odcisk rąk. Jego serce miało spocząć obok serca Chopina w kościele Świętego Krzyża w Warszawie. Puszka z organem spłonęła jednak wraz z kaplicą sióstr Sacré Coeur podczas powstania warszawskiego.

W 1976 r. w zakopiańskiej willi Atma utworzono muzeum Karola Szymanowskiego, która jest również siedzibą Towarzystwa Muzycznego im. Karola Szymanowskiego. Imię kompozytora nosi filharmonia w Krakowie, a także Akademia Muzyczna w Katowicach. Rada Miasta Zakopane w celu upamiętnienia 80. rocznicy jego śmierci i 135. rocznicy jego urodzin ogłosiła rok 2017 Rokiem Karola Szymanowskiego w Zakopanem.

Utwory, których fragmenty można wysłuchać w ławce:

1. Karol Szymanowski (arr. Agnieszka Kreiner) Mazurek op. 50 nr 1 Wykonanie: Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna, dyr Agnieszka Kreiner

2. Karol Szymanowski (arr. Agnieszka Kreiner) Pieśń miłosna (Epilog) z baletu Harnasie .Jerzy Mieczysław Rytard Wykonanie: Jan Karpiel-Bułecka, Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna, dyr Agnieszka Kreiner

Tekst czyta Andrzej Bienias – Aktor Teatru im. St. I. Witkiewicza

Projekt ławki: artysta rzeźbiarz Marek Szala

Przy okazji wędrówki do Kuźnic - ul. Przewodników Tatrzańskich 6, odnajdziemy kolejną muzyczną ławeczkę Mieczysława Karłowicza.

Urodził się 11 grudnia 1876 r. w Wiszniewie na Litwie, zmarł 8 lutego 1909 r. w Tatrach. Pochowano go na warszawskich Powązkach.

Był synem językoznawcy i etnografa Jana Karłowicza oraz dyplomowanej śpiewaczki, Ireny z Sulistrowskich. Uznawany jest za jednego z największych polskich kompozytorów-symfoników, wybitnego taternika i narciarza. Wspólnie z Mariuszem Zaruskim był inicjatorem utworzenia Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Mieczysław Karłowicz po raz pierwszy przyjechał do Zakopanego i w Tatry jako trzynastolatek. Do roku 1894 zdobył m.in. Bystrą, Kominiarski Wierch, Świnicę, Rysy, Kościelec, a z przewodnikiem Jędrzejem Walą trawersował Gerlach. Latem 1892 r. jako skrzypek zagrał dwa koncerty w sali dawnego zakopiańskiego Dworu Tatrzańskiego. Lata 1902–1909 były dla niego okresem intensywnego, często samotnego poznawania Tatr. Towarzyszem jego wycieczek bywał m.in. słynny przewodnik Klimek Bachleda. To z nim wszedł na Jastrzębią Turnię, Mały Kołowy Szczyt, Durny Szczyt, Pośrednią Grań. Większość swych wycieczek Karłowicz odbywał jednak bez przewodnika, dokonując pierwszych wejść, np. na Wielką Kołową Turnię. W 1908 r. razem z Mariuszem Zaruskim wyznakowali szlaki na Czarny Mięguszowiecki Szczyt i na Niżnie Rysy. Symbolem, którego używał Karłowicz, była góralska swastyka.

W Zakopanem, gdzie na stałe osiadł w roku 1907, powstało lub powstawało wiele jego dzieł symfonicznych. Za inspirowane Tatrami uważa się Koncert skrzypcowy i Odwieczne pieśni. Karłowicz zapisał się w historii także jako doskonały fotograf Tatr. Zarówno wykonane przez niego zdjęcia, jak i związane z nim przedmioty (np. aparat, którym zrobił ostatnie przed śmiercią fotografie Tatr) są często prezentowane na wystawach przygotowywanych przez Muzeum Tatrzańskie.

Mieczysław Karłowicz zginął 8 lutego 1909 r. w lawinie śnieżnej, która zeszła ze wschodnich zboczy Małego Kościelca. Odbywał wówczas samotną wycieczkę narciarską. W miejscu, gdzie odnaleziono jego ciało, postawiono w 1909 r. pamiątkowy obelisk z napisem Non omnis moriar, który stoi tam do dziś, a w rocznicę śmierci kompozytora składane są pod pomnikiem kwiaty.

Utwory, których fragmenty można wysłuchać w ławce:

1.Mieczysław Karłowicz (arr. Agnieszka Kreiner) Idzie na pola Op. 3 nr 3 Tekst: Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Wykonawcy: Joanna Bogdańska-mezzosopran, Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna, dyr. Agnieszka Kreiner

2.Mieczysław Karłowicz(arr. Agnieszka Kreiner) W blasku księżyca (1897) Wykonawcy: Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna, dyr Agnieszka Kreiner

3.Mieczysław Karłowicz(arr. Agnieszka Kreiner) Na Anioł Pański (1902) tekst: Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Wykonawcy: Franciszek Bachleda-Księdzularz – recytacja, Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna, dyr Agnieszka Kreiner

Tekst czyta Andrzej Bienias – Aktor Teatru im. St. I. Witkiewicza

Projekt ławki: artysta rzeźbiarz Marek Szala

Górnej Równi Krupowej, obok Urzędu Miasta Zakopane, dostrzeżemy ławeczkę z tradycyjną góralską muzyką we współczesnym wykonaniu zespołu Giewont.

Parafialny Regionalny Zespół „Giewont” założony został w 1981 roku przez ówczesnego proboszcza olczańskiej parafii p.w. Matki Bożej Objawiającej Cudowny Medalik – księdza Jana Kowalika. Był pierwszym na Podhalu w czasach komunizmu regionalnym zespołem „parafialnym”. Swoim śpiewem i muzyką ubogacał liturgie Mszy Św. oraz wspierał budowę kościoła na Olczy. W swoim repertuarze miał opracowane kilka programów artystycznych, z którymi występował na licznych wyjazdach krajowych oraz zagranicznych. Ważnym wydarzeniem w historii zespołu był występ w Watykanie dla papieża Jana Pawła II . 

Zespół ma na swoim koncie występy krajowe i zagraniczne, a także kilka wydanych płyt o tematyce regionalnej oraz bożonarodzeniowej. W latach 2000, 2015, 2016 oraz 2018 zespół był gospodarzem MFFZG w Zakopanem. Jest laureatem licznych konkursów i przeglądów oraz zdobytych nagród za taniec i śpiew góralski. W 2016 roku zespół wytańczył brązową juhaską ciupagę na Góralskim Karnawale w Bukowinie Tatrzańskiej, a w 2017 roku zdobył srebrną ciupagę w kategorii zespołów autentycznych na 49. MFFZG w Zakopanem. Obok „Giewontu”, funkcjonuje „Mały Giewont”, w którym tańczy i śpiewa około 50 dzieci.
Od 2014 r. zespół współpracuje z Urzędem Miasta Zakopane, reprezentując swoje miasto na arenie krajowej, jak i międzynarodowej.

Głównym zadaniem zespołu jest krzewienie tradycji i kultury Skalnego Podhala.

Utwory, których fragmenty można wysłuchać w ławce:

• Śpiewki: Górole, Górole i Dyć se Zokopane
• Hej Giewoncie, Giewoncie
• Muzyka góralska

Tekst czyta Andrzej Bienias – Aktor Teatru im. St. I. Witkiewicza

Projekt ławki: artysta rzeźbiarz Marek Szala